‘Van New Age naar Jezus’

‘Van New Age naar Jezus’

Inleiding (Bart Eikelenboom, (dag)voorzitter)

Sjoukje de Haas deelt haar verhaal ‘van (1) religie, (2) via 20 jaar New Age, naar (3) Jezus volgen’. Ik doe een poging een korte inbedding van de lezing te geven op basis van Sjoukjes ‘reis’ van religie, naar New Age, naar Jezus’. Als altijd probeer ik dat met behulp van de Bijbel te doen, immers: Alles wat de Schrift zegt is door God geïnspireerd en kan gebruikt worden om onderricht te geven, om dwalingen en fouten te weerleggen, en om op te voeden tot een rechtschapen leven, zodat een dienaar van God voor zijn taak berekend is en voor elk goed doel volledig is toegerust (2Tim.3:16-17).

1. Religie

Sjoukjes ‘vertrekpunt’ was die van ‘religie’ in een traditionele kerk. Haar reis begon met de religie, of de wet, naar de genade: Het verbaast me dat u zich zo snel hebt afgewend van Hem die u door de genade van Christus heeft geroepen en dat u zich tot een ander evangelie hebt gekeerd. Er is geen ander evangelie. Er zijn alleen maar mensen die u in verwarring brengen en het evangelie van Christus willen verdraaien (Gal.1:6-7). Paulus zegt dat er maar één evangelie is, en dat er verder alleen maar mensen zijn die ons in verwarring brengen en het evangelie van Christus willen verdraaien. Paulus wordt er echt boos om en windt zich enorm op: U was zo goed op weg, wie heeft u verhinderd de waarheid te blijven volgen? Niet Hij die u geroepen heeft. Bedenk: al een beetje desem maakt het hele deeg zuur. De Heer geeft mij het vertrouwen dat u en ik het daar volledig over eens zijn. Maar degenen die u in verwarring brengen zullen worden gestraft, wie ze ook zijn (Gal.5:7-10).

2. New Age

Voordat Sjoukje de weg van ‘religie’ en ‘de wet’ naar ‘het enige evangelie’ ging, zocht ze het ’twintig jaar in de New Age’: Vroeger, toen u God nog niet kende, onderwierp u zich aan goden die helemaal geen goden zijn. Hoe is het dan toch mogelijk dat u zich nu, terwijl u God hebt leren kennen – meer nog, door God gekend bent – opnieuw tot die zwakke, armzalige machten wendt en u daaraan weer als slaaf wilt onderwerpen? (Gal.4:8-9). Is dit niet de kern van het occulte? Het zich onderwerpen aan ‘goden die helemaal geen goden zijn’, maar demonen die zich voordoen als ‘goden’, als licht en als vrijheid? Eigenlijk is de Bijbel daar kort over. Over ‘buitenstaanders’ die de God van de Bijbel helemaal niet (er)kennen, moeten we helemaal niet oordelen. Dat zal God wel doen: Waarom zouden we over buitenstaanders oordelen? U hoeft toch alleen te oordelen over leden van de gemeente? Over de buitenstaanders zal God oordelen (1Kor.5:12-13).

De Bijbel zegt ons dus niet te oordelen over ‘buitenstaanders’, dus buíten de gemeente. Sterker nog, de tijd dat ‘de mensen de heilzame leer niet meer verdragen’, wordt wel een karakteristiek kenmerk van de eindtijd genoemd: de Geest zegt nadrukkelijk dat in de eindtijd sommigen het geloof zullen verlaten, doordat ze luisteren naar dwaalgeesten en naar wat demonen hun leren. Ze worden hiertoe aangezet door huichelachtige leugenaars, die hun eigen geweten hebben dichtgeschroeid (1Tim.4:1-2). New Age – dat zo vaak zo vredig en liefdevol lijkt en zelfs ook vaak met respect en eer over Jezus spreekt – is feitelijk een samenraapsel van leringen ‘van dwaalgeesten en demonen’. De Bijbel zegt daar simpelweg (maar wel ‘met klem’) over: Op gezag van de Heer zeg ik u dus met klem: ga niet langer de weg van de heidenen met hun loze denkbeelden. In hun geest heerst duisternis en ze zijn vervreemd van het leven met God, omdat ze Hem niet kennen en hun hart voor Hem gesloten hebben (Ef.4:17-18).

3. Jezus volgen

De laatste stap van Sjoukje was die naar het enige evangelie van Jezus Christus in de kerk. Paulus zegt daarover: Over de buitenstaanders zal God oordelen. Maar binnen de gemeente geldt: ‘Verwijder wie kwaad doet uit uw midden’ (1Kor.5:13). Ja, bínnen de gemeente moeten we dus wél gespitst zijn op het achterhalen van mogelijke dwaalleren: Want er komt een tijd dat de mensen de heilzame leer niet meer verdragen, maar leraren om zich heen verzamelen die aan hun verlangens tegemoetkomen en hun naar de mond praten (2Tim.4:3). Deze ‘een tijd’ lijkt heel erg onze huidige tijd, het einde van de eindtijd te kenmerken. Vooral nu zullen: Uit uw eigen kring … mensen voortkomen die de waarheid verdraaien om de leerlingen voor zich te winnen (Hand.20:30).

De laatste tijd ben ik veel bezig met ‘opkomende kerken’ (Eng., emerging churches) die – de naam zegt al – in deze tijd opkomen. In zijn boek ‘De zesde kanteling’ onderscheidt Willem Ouweneel (2000) zes grote historische ‘kantelingen’ of omslagpunten in de geschiedenis van de mensheid. De zesde en laatste van die kantelingen voordat Jezus terugkomt, vindt vanaf de 20e eeuw tot in onze huidige tijd plaats en behelst de overgang naar een post-christelijke, post-westerse en postmoderne samenleving. Binnen deze zesde en laatste ‘kanteling’ onderscheidt Jan Willem Grievink (2026) vijf misleidingen in de kerk van vandaag. Hij noemt daaronder ook de ‘emerging church’; dat is de postmoderne kerk die onder invloed is van de postmoderne theologie. Zij staan open voor maatschappelijke trends en dialoog met andere godsdiensten. Het gaat daarbij niet om zekerheid, maar om de zoektocht. Niet meer: “Zo is het”, maar: “Zo ervaar ik het.” Het is een beweging die probeert het christendom te vertalen naar een cultuur die niet langer christelijk is.

Kenmerkend voor deze postmoderne theologie is, dat de waarheid minder absoluut is (niet meer: Dé Waarheid, dé Weg en hét Leven). Dat het geloof vooral een reis is en een zoektocht. Dat er volop ruimte is voor allerlei verschillende interpretaties. Dat God liefde is en iedereen een kind van God is. Ook moeten hemel en hel vooral overdrachtelijk worden gezien. Er ontstaat vervaging van grenzen, bijvoorbeeld rond Jezus als enige Weg; Bijbelse waarheid wordt gerelativeerd. De Bijbel moet aangepast worden aan onze cultuur; en er vindt een verschuiving plaats naar subjectieve waarheid. Het klinkt allemaal wel geestelijk en het spreekt de (post)moderne mens aan, maar ze trekken het zwaartepunt naar beneden: van God naar mens, van Schriftuurlijke openbaring naar ervaring en van Waarheid naar gevoel. De kern van de misleiding is niet dat het evangelie openlijk wordt verworpen, maar dat het langzaam verschuift. Wij zijn allemaal gevoelig voor een evangelie dat ons bevestigt. Dat ons goed laat voelen. Dat óns belangrijk maakt. Maar het echte evangelie doet iets anders. Dat haalt ons van onze troon. Dat richt onze blik omhoog. Dat brengt ons bij het kruis (Grievink, 2026). Voor mezelf valt me tegenwoordig het prosperity gospel zo op. Ik durf daar nauwelijks iets over te zeggen, ook omdat zoveel geliefde christen-vrienden er zo enthousiast over zijn: Allen die vroom en in eenheid met Christus Jezus willen leven, zullen voorspoed ondervinden (2Tim3:12). Nee …, dat staat er niet! Er staat: Allen die vroom en in eenheid met Christus Jezus willen leven, zullen worden vervolgd (2Tim3:12). Dát staat er, en dan hou ik erover op (misschien dat we er in een volgende lezing nog eens op ingaan).

Graag geef ik het woord aan Sjoukje, die ons kan helpen om niet meer ‘stuurloos rond te dobberen en met elke wind van leer mee te draaien’. Want: Hij is het die zowel apostelen heeft aangesteld als profeten, zowel verkondigers van het evangelie als herders en leraren, om de heiligen toe te rusten voor het werk in zijn dienst. Zo wordt het lichaam van Christus opgebouwd, totdat wij allen samen door ons geloof en door onze kennis van de Zoon van God een eenheid vormen, de eenheid van de volmaakte mens, van de tot volle wasdom gekomen volheid van Christus. Dan zijn we geen onmondige kinderen meer die stuurloos ronddobberen en met elke wind meewaaien met wat er maar verkondigd wordt door mensen die tot alles in staat zijn wanneer ze anderen listig en doortrapt op een dwaalspoor willen brengen. Dan zullen we, door ons aan de waarheid te houden en elkaar lief te hebben, samen volledig toegroeien naar Hem die het hoofd is: Christus (Ef.4:11-15).

U kunt hier de bij haar presentatie gebruikte slides downloaden of bekijken:

Bekijk of download de presentatie ‘Van New Age naar Jezus’ (PDF, 2,4 MB)